Yapay Zeka’nın Kısa Tarihi

Original article can be found here (source): Artificial Intelligence on Medium

Yapay Zeka terimini ise ilk defa John McCarthy kullanmıştır. McCarthy Fonksiyonel Programlama Paradigmasını benimseyen LISP(List Processing) programlama dilini üretmiştir.(1957)

Akıl ve Zeka Üzerine

Akıl, insanların zeka düzeyini ifade etmek için kullanılır. Düşünme, anlama, kavrama, karar verme yeteneğidir. Genetik yollardan aktarılan sevgi, korku, savunma güdülerinin yanı sıra çevremiz ile bulunduğumuz etkileşimlerden etkilenerekte gelişmektedir. Unutulmaması gereken en önemli detay ise “Akıl sabit değildir.” Akıl, bilgisayar, yazılım veya başka bir yolla taklit edilemez. (ilerleyen zamanlarda belki de bir hayalperest ortaya çıkar, bilim ve teknik bilginin ışığında belki bu işlemi gerçekleştirebilir. Ancak şuan için edindiğimiz veriler doğrultusunda yapılabilir bir durum değildir.)

Zeka, gerçekleri algılama, yargılama ve sonuç çıkarma yeteneklerinin tamamıdır. İnsan doğduğunda belirli bir zekaya sahip olarak doğar. Zeka, belirli bir konuda çalışılarak, öğretilerek, eğitilerek edinilen bilgiler ile geliştirilebilir. Zeka, dikkat ve düşüncenin yoğunlaştırılması zeka ile gerçekleştirilebilir. Zeka bir yazılım ile taklit edilebilir. Bu durumda taklit edilen zeka Yapay Zeka olarak adlandırılır.

Yapay Zeka Üzerine

Yapay Zeka, insanın yeteneklerini, davranışlarını, tecrübelerini taklit eder. Taklit ettiği yetenekleri bilgisayar sistemi üzerinde modelleyerek problemleri çözme yeteneğine kavuşur. Yani Yapay Zeka insan zekasını taklit edebilmek için onu modeller. Bir insanın üretebilme, anlamlandırabilme, genelleme yapabilme, örneklere bakarak bir sonuç üretebilmek için gerekli olan her adımı modeline kazandırmayı amaçlar.

“Yapay Zeka, insanın yeteneklerini, davranışlarını, tecrübelerini taklit eder.”

İnsan bir problem ile karşılaştığında o problemi daha önceden karşılaştığı problemlerdeki örneklere benzeterek çözmeye çalışır. Bu insan için tecrübedir. İnsanın tecrübesinin taklit edilerek oluşturulan model sayesinde bilgisayarların bir insan gibi tecrübe sahibi olmasını sağlayabilir, belirli problemlerin çözülmelerinde kullanabiliriz.

Yapay Zekanın, Uzman Sistemler, Bulanık Mantık, Genetik Algoritmalar ve Yapay Sinir Ağları gibi alt alanları mevcuttur.

Uzman Sistemler: Temelde insan düşüncelerini gerçekleştirmek için kullanılan bir yapıdır. Gerçekleştirilen uzman sistemlerin daha sonradan öğrenme yetenekleri yoktur. Sistem başlangıç aşamasında yapılması istenen iş her ne ise o işin uzmanının bilgilerine ihtiyaç duyar.

Bulanık Mantık: Bulanık küme teorisini esas alınarak gerçekleştirilir. Bulanık mantık, insan mantığını taklit eder. Bilgisayar binary dille konuşur. Bu dil 1 ve 0’lardan oluşur. Örneğin; hava ya soğuktur ya da sıcaktır. Ancak bulanık mantık sayesinde bilgisayarların, sıcak-ılık-az soğuk-soğuk gibi çıkarımlar yapmaları sağlanabilir.

Genetik Algoritmalar: Evrimsel hesaplama tekniği ile gerçekleştirilen algoritmalardır. Genetik algoritmalar Darwin’in evrim teorisinde bahsettiği “doğada en güçlü olan hayatta kalır.” Kuralından yola çıkılarak “veri topluluğu içerisinden, özel bir veriyi bulmak için” kullanılır. Genetik algoritmalar çözümü zor problemlerde tercih edilebilir.

Yapay Sinir Ağları: İnsan beyninde bulunan sinir ağlarını taklit eden yazılımlardır. Örnek kümeleri üzerinden açığa çıkarılan özellikler üzerinde çeşitli işlemler yaparak çözümler üretir.